Mil
Gravado onte no AchegArte da Coruña. Máis na de Ian.
Hoxe non andaremos por aló pero eu de ti non me perdería a Berrogëtto, Alberto Conde Trío, Chévere, as lecturas compartidas, o Quinteto Bellón Maceiras, Bonovo, Os Crebinsky, Roi Casal, Xabier Díaz, o trío Vaamonde Lamas e Romero…
Unha noite coma esta
Nunha noite como esta, hai agora sete anos exactos, coincidindo cun temporal como o que se aveciña para esta fin de semana, comezaba a xestarse a traxedia do Prestige. Conta a wikipedia en castelán que foi o terceiro accidente máis caro da historia da humanidade. E eu acrecento: foi a incompetencia máis cara.
Mais non vou falar das implicacións políticas e sociais dun tema que xa consumiu moito tempo e que para ben e para mal está xa practicamente descontado. Ben, iso se non caemos na conta de que o piche permanece aínda baixo a area das nosas praias e adherido aos penedos da nosa costa, e apesar de que o tinglado do xuízo está aínda sen resolver.
Quería aproveitar a efeméride para darvos conta dun proxecto web ao que cheguei vía De Ugarte. Chámase Tráfico marítimo e é un proxecto aberto elaborado cunha filosofía comunitaria e colaborativa. Consiste nun mapa que presenta en tempo real as coordenadas e principais características dos buques e navíos que sucan océanos e ríos navegábeis ao largo e longo do mundo.
Sorprendentemente toda a zona do Mar Cantábrico e de Fisterra está aínda sen cubrir (cando menos estes días pasados), polo que calquera persoa voluntaria, residente perto do litoral ou con liña de visión co mar, que conte co equipo necesario pode se converter en colaborador do proxecto.
O equipo necesario é unha antena VHF, un PC con conexión á internet e un equipo de recepción. O custo da antena é de aproximadamente 80 € e o do receptor duns 300 €, mais os propios promotores desta páxina sinalan que en zonas de elevada intensidade de tráfico aínda non cubertas eles poderían facerse cargo do custo do receptor.
Esta é unha anotación dirixida a friquis manitas, pero calquera que teña observado nunha noite de verán o océano desde Ortegal ou a Costa da Morte, e teña visto un carreiro de vagalumes a deslizarse polo horizonte como unha guirlanda pendurada do ceo no día do patrón, sabe que esta é unha magnífica oportunidade para poñerse mans á obra e converterse nun shipspotter.
É o que nos queda se non nos deixan facer barcos e non queremos ser piratas nin no primeiro nin no terceiro mundo.
Polas Ribeiras do Tambre (II)
Lembrades a anotación que sobre un pequeno paraíso perdido no Tambre escribín hai agora seis meses?
A prensa anuncia hoxe que a Xunta de Feijóo vai permitir o ano vindeiro a construción de minicentrais hidroeléctricas nas xa saturadas concas dos ríos galegos. A Consellaría de Medio Ambiente (sic) daralle para adiante a 31 dos proxectos que aprobara o goberno en funcións de Fraga e que o bipartito PSOE+BNG logrou manter paralizados durante catro anos.
Imaxinádevos a calquera, despois de camiñar varios quilómetros apartando xestas e evitando pozas pero tamén gozando da paisaxe, chegando diante dun monte de pedras que cobre o sendeiro e o fai desaparecer por completo, xusto no lugar onde un pequeno afluente desemboca no río, imposibilitando completar a ruta até a presa.
Ignorante de min non acertei a atinar até máis tarde de que ía aquilo. Por fortuna decidín tirar as fotografías e ao voltar á casa facerlle unha consulta a un coñecido de Verdegaia. O que eu só sospeitaba, como simple sendeirista ilusionado e desinformado que sou, confirmoumo el. Hai anos Fenosa (hoxe Gas Natural) comezara aí unhas obras para unha minicentral (imaxino que até sen licenza) e que grazas ás denuncias dos ecoloxistas lográrase parar. Só momentaneamente polo que se ve.
Agora volvemos ás andadas. Imos permitilo?
As imaxes que acompañan esta anotación son do verán, de agosto deste mesmo ano. Foron tiradas no canón do río Tambre, xusto cando unha ruta de sendeirismo que discorre pola ribeira finaliza inesperadamente perante unha avalancha de cascallos que cobren unha área de aproximidamente 1,25 Ha.
O L da Coruña
Hoxe La Voz de Galicia agocha as informacións do Pleno sobre o topónimo da Coruña no cuadernillo local. Medo popular na cuestión idiomática ou medo da Voz a perder máis exemplares fóra da cidade? O PSOE coruñés mostra a súa verdadeira cara e confúndese cos feixistas. Non será a última coincidencia.
Na Nosa Terra
Eva Estévez, redactora de A Nosa Terra, tivo a idea de escribirme hai unhas semanas para incluír unhas palabras miñas dentro da serie A faciana do blog. Obrigado ao proxecto editorial que preside Miguel Barros por pensar en min.
Eu aproveitei a ocasión para acabar de vez co anonimato que aínda puidera planear sobre este blogue e afrontar de cara estes tempos escuros. O contrataque na defensa do obvio comeza mañá mesmo.
Barras de bar
A ponte de Feijóo
En pleno apoxeo do escándalo Gürtel e coincidindo coa súa estrea no desfile das Forzas Armadas en Madrid, Alberto Núñez Feijóo desaparece dos medios e o primeiro xornal galego abre cunha reportaxe sobre relevos nas alcaldías e mocións de censura. U-lo presidente? (vía Axenda política)
A Coruña / Cruña / Qurunna / Crunna / Crunia
Todos contentes con esa leria de oficializar Lacoru (quererán tamén traducir ao castelán o nome da provincia?). Todos felices nese afán da dereita por conseguir que o topónimo oficial coruñés teña aparencia vasca (quen nolo ía dicir!).
O PP contente, porque fortalece así a súa estratexia reaccionaria, revisionista e revanchista, deconstrutora da Autonomía, da democracia e do que de progreso houbo nos últimos 525 anos, e chanta unha bomba de reloxaría que divide aos antigos parceiros no bipartito. Carlos Negreira porque así desvía a atención dos desmáns cometidos na obra de Punta Lagosteira durante o seu paso por Portos de Galicia, intentando agochar de paso a ligazón existente entre os pecados de Pérez Varela e os de Núñez Feijóo, pasando polos do bipartito. Mariano Rajoy porque así excusa dar explicacións sobre as raigames galegas do caso Gürtel mentres Rafael Louzán argalla asá congresiños de Galicia Bilingüe. E en definitiva contente a derechona “de toda la vida”, porque poden así fachendear, elevando sen rubor a voz nas tabernas, repetindo con xeito de eucaristía as máis baixas mentiras, e emporcando calquera espazo público de debate político serio e sosegado. La Voz de Galicia así, na súa salsa, non vaia ser o demo que non volvan reunir os 100.000 fillos de Santiago.
O PSOE coruñés e o do Carballiño contentes, porque pretenden evitar así a fuga de electores de centro cara ao PP, sen se decatar por enésima vez que son os electores que eles mesmos desideoloxizaron coa súa nula praxe ideolóxica. Javier Losada contente porque así se sente capaz, por unha vez na súa vida, de ser Vazquez en vez de Vázquez (vazquismo 1.1). Garcés, porque dese xeito poderá por fin explicar á cidadanía a razón dese logotipo tan españoleiro do C co til enriba co que vestiu media cidade (esta xentiña incapaz de admitir que o Ñ é a combinación dun N e dun til). O PSdeG ao completo porque evitarán así que os xornais tomen nota do seu proceso de provincialización, coas conseguintes liortas pola elección de direccións. Zapatero, Solbes e cia. porque así A Coruña e Galiza toda esquecemos a parte que nos toca na crise provocada pola súa traición sostida e reiterada á esquerda e á socialdemocracia.
O BNG contente, porque así pode deixar a un lado a imperiosa necesidade de abordaren un proceso interno de transformación e anovación que todo o mundo lle demanda, e que o silencio delata a berros. Os daquí contentes porque así canean as acusacións de lealdade e bicefalia. Os dacó para que non se lles note moito o descoloque. E os dacolá porque así fan o que en definitiva é o único que saben e sempre quixeron facer: caña ao españolito/ismo. E en xeral, uns, outros e os mesmos, para disimularen todos eles as súas evidentes desavinzas, esas diferenzas dificilmente compatibilizábeis nunha época de vacas fracas sen o concurso necesario dun inimigo externo común. (Nótese a carencia de ligazóns neste parágrafo.)
Así o panorama, entretéñome mentres botando un ollo ao Índice Toponímico Galego Medieval, para reafirmar o que todos sabemos sobre o topónimo coruñés, pero que os pailáns de cidade teiman en ignorar insultantemente. Todo para presentar unha batalla que serve a outros intereses ben distintos dos simbólicos: económicos e financeiros á fin e ao cabo, e privativos dunha casta social ben concreta.
Así as cousas cobra máis valor a aparición de Prolingua, plataforma apartidaria a cuxa asemblea fundacional asistín o sábado pasado e que supón o mellor fío de esperanza para o noso idioma que este País pode tecer. Intelixencia toda. Mocidade pouca. Medios os xustos. Mais esta dorna enfía xa o futuro. For cal for.
O debate adiado
Reproduzo a seguir dous correos electrónicos que me chegaron nos últimos meses vía blogue:
Estimado amigo, desculpa o meu atrevemento. Son [...], actualmente dirixente [...] e membro do Cumio Executivo [...] nos primeiros anos da década dos 70.
Despois de ler todo o teu relato, a día de hoxe, sobre os resultados electorais e outras historias, que moito te habiamos agradecer as persoas interesadas en conseguir o mellor (?) para o pobo de Galicia, ocorréuseme dirixirche esta consulta que seguramente outros antes ca min che farían:
Sería unha alternativa acaída, para que o “galeguismo” ampliase o seu espazo, a conformación de dúas alternativas organizativas ou marcas electorais: unha de “centro” e outra de “esquerda”, cos matices precisos en cada caso?
Desculpa esta miña ousadía consultora, e reitero o meu agradecemento por poñer os teus coñecementos a disposición de tod*s.
Saúdos cordiais, [...]
Boas Calidonia,
Tal e como van as cousas na nosa terra seica xa é o intre de organizar un partido político interneteiro na rede.
Un partido sen débedas, sen compromisos, 2.0, ecoloxista, galego, altermundista.
Non sei, algo novo, algo moderno.
Unha especie de “Partido Pirata Galego”
[...] quizabes me poidas dicir se pode funcionar??
Apertas
[...]
O conforto que un sente vendo que non é o único que pensa na necesidade de que a esquerda e o nacionalismo se transformen en Galiza de xeito substancial, de seguida deixa paso ao desespero, ao comprobar que quen ten a posibilidade real de liderar ese proceso prefiren apostar nas batallas internas polo poder e en adiar o debate necesario, inexistente por completo.
Descentralización e desenvolvemento
Aproveito un estudo publicado hai uns meses pola Asemblea de Rexións Europeas para refrescar algúns conceptos do federalismo fiscal e reflexionar un bocado sobre a descentralización, a autonomía e a súa relación co desenvolvemento económico. No meu blogue profesional.
Monte Gaiás vs. Punta Lagosteira
Dato: Malia a ser unha obra máis cara e posuír un desfase orzamentario superior, La Voz de Galicia dedica ao Porto Exterior da Coruña 7 veces menos noticias que á Cidade da Cultura de Galicia.
Chuzos de punta
De entrada só podo agradecerlle a Chuza! a súa existencia, pois foi de vello o sitio que maior número de visitantes e impactos lle forneceu a este blogue. Chuza! segue a ser un proxecto necesario neste país e para o noso idioma.
Pero se atendemos á súa filosofía orixinaria e á súa etimoloxía Chuza! hai tempo que deixou de servir para aguilloar consciencias. Na actualidade Chuza! é, salvo honrosas excepcións, sempre presentes, un balbordo oco e pechado. Un foro no que nacionalistas galegos de diversas orientacións, desde a normalidade (estatística) ao estremismo, pasando pola radicalidade e a fantasía, se adican a lerse e aplaudirse a si propios. Un sitio para existir, consistir e resistir no canto dunha panca para e-vencer, convencer e revencer.
Foi coñecida e penso que suficientemente explicada a miña decisión de abandonar a participación activa en Chuza! hai xa algo máis de un ano, tras ter sido un dos usuarios máis activos desde o seu lanzamento hai xa máis de tres. Non me gustaba entón, e menos hoxe, o cariz que está a tomar este sitio, pois penso que máis que un portal con vocación informativa ao que asistimos é a unha ferramenta para que varios grupos de individuos estean encantados de coñecerse e recoñecerse. E máis que unha praza pública o lugar lembra unha asemblea á búlgara.
O último que por desgraza dei en ler alí foi unha nova sobre o despedimento (?) dunha xornalista en prácticas en A Nosa Terra. Unha nova nesgada desde o título até a primeira ducia de comentarios, na que se relata a caza ás bruxas dunha traballadora en virtude da súa ideoloxía independentista, onde se denuncia a represión anti-independentista do director do xornal, e se elabora un produto vitimista que evita máis unha vez ao independentismo político realmente existente afrontar a súa inoperatividade (nótese que non escribo invalidez) para transformar a sociedade galega.
A nova axiña chega á portada de Chuza e suma máis de 50 votos nunha carreiriña. De contado aparecen as propostas de boicot, situando ao medio inimigo á altura de La Voz de Galicia ou de Pescanova. Nun aparte alguén tercia pola profesión xornalística para distinguir entre xenerais, mercenarios e xente que vive feliz nas propiedades dos señores da guerra. Outro acusa a un usuario de votar a nova como lixo. Pasan quince comentarios até que alguén pregunta se existen informacións sobre a versión da outra parte afectada. Non está mal, pregúntome como logra resistir en tamaña gaiola de feras. Continúa o balbordo indigno uns cantos comentarios máis até que por fin alguén revela outra versión: a rapaza fora detida nos arredores dunha manifestación cunha lata de gasolina e vánselle validar as prácticas por créditos para que continúe a súa carreira universitaria.
Tanto me ten quen diga a verdade, ou quen posúa unha maior porcentaxe dela. O episodio, para nada o único en Chuza!, pois se repiten con frecuencia crecente, é a proba para min clara da dexeneración informativa do portal.
Esta involución deriva da perda de diversidade entre os seus usuarios máis proactivos, e isto está na base da redución progresiva do número e diversidade de lectores habituais e visitantes. Prodúcese una contracción e homoxeneización da comunidade virtual, un empobrecemento do ecosistema. Deliberado por parte duns poucos, permitido por parte de algúns máis, e consecuencia da evolución natural das cousas por parte dunha maioría silenciosa que hai dous anos aínda visitaban este sitio e agora non o fan.
A causa? O fundamentalismo. Non me cabe dúbida. O fundamentalismo dos usuarios e o da forma en que argumentan e propagan (pretendidamente) as ideoloxías políticas que din defender. Pero o problema non é só das persoas. O problema é político, e está nas formas máis que nas ideas. É unha pexa política do nacionalismo galego. E Chuza! o único que fai é facer visíbel esa realidade e afastar de si a moita xente.
Non debía me preocupar con isto se, retomando o que dicía ao comezo, non considerase necesario e mesmo imprescindíbel unha ferramenta como Chuza! na Galiza actual. Se non considerase tamén que un outro nacionalismo galego é posíbel, e que, probabelmente, ningún nacionalismo galego chegará a ser hexemónico con esta carga. Por iso atrévome con este artigo a enfadar algunhas persoas benintencionadas, provocar a outras, e, sobre todo, chuzar a esa maioría de caladiños da que falaba (se é que existe aínda).
Non dubido que esta anotación vai ser publicada en Chuza! e sometida ao debate e ao voto da xente. Precisamente aí radica a esperanza para Chuza! A capacidade de abertura e autocrítica que lle confire a súa natureza. Eu xa estou pensando en volver participar. A ver que pasa.
Os 5 erros de Galicia Bilingüe
La Voz del Movimiento, 9/9/09 (páx. 27)
Da nación á rede
Os cambios tecnolóxicos marcaron as civilizacións e as estruturas políticas e sociais. Os conceptos de nación e soberanía parecen ter existido sempre. Porén, nacen nun contexto determinado marcado por dous avances tecnolóxicos que se produciron entre os séculos XVI e XVIII: a imprenta e a máquina de vapor.
A uniformizacion dos espazos lingüísticos e culturais, xerada pola imprenta, estende a percepción de pertenza a espazos máis amplos que aqueles aos que o ser humano estaba acostumado. Á súa vez, a máquina de vapor e a revolución industrial únense ao fenómeno anterior para conformar ámbitos económicos que conflúen cos espazos culturais constituídos, dando lugar ao Estado-nación como estrutura política dominante durante dous séculos. A resposta daqueles espazos culturais e lingüísticos que non artellaron esa realidade económica e política promove os nacionalismos en Europa ao longo dos séculos XIX e XX, que terminan constituíndo realidades estatais nalgúns casos (Italia, Alemaña, Noruega, Finlandia, República Checa, etc.), entanto outros fican como espazos culturais ou nacionais sen estrutura estatal, nalgúns casos como problema inestábel ou non resolto.
Outra gran revolución tecnolóxica varios milleiros de anos antes, a do neolítico coa irrupción da agricultura e a gandaría, convertera ao ser humano, nómada, cazador e recolector, en sedentario. Xorden as primeiras clases non directamente produtivas, así como as estruturas sociais que gañan en complexidade, como son as cidades. As cidades ou polis medran nalgúns casos formando os imperios da antigüidade, fenómeno iniciado na antiga Mesopotamia. O imperio romano é quizá a estrutura mais sofisticada desta era.
A globalización non é un fenómeno novo. Como analiza Thomas Friedman en O mundo é plano, nos séculos XVI e XVII globalizábanse os imperios, no século XX globalizáronse as empresas, e o factor diferencial consiste en que desde finais do milenio, desde hai dez anos, somos as persoas as que nos estamos globalizando. E outra vez é unha terceira revolución tecnolóxica a que esta provocando a transformación: a causada polas novas tecnoloxías da información e a comunicación, da cal Internet é a expresión máis transformadora.
De Ugarte, Quintana, Gómez y Fuentes analizan en Das nacións ás redes o que nos está a pasar neste novo mundo que se está a crear. Internet nace sobre terreo abonado porque a crise ou transformación do concepto de nación xa había décadas que principiara. Tres guerras europeas en menos dun século que culminan coa debacle de 1945 obrigan a repensar o modelo do Estado-nación clásico e a soberanía absoluta. O proxecto de Unión Europea é quizá o modelo máis innovador para dar unha resposta aos fallos dunha realidade que segue baseada no sistema estatal, mais o innova creando novos espazos e interaccións superadoras do concepto tradicional de fronteira.
Novos espazos abertos créanse tamén para abordar realidades que son novidosas: os problemas ambientais, os problemas globais de alimentación, os organismos reguladores do comercio, os ámbitos de xustiza e seguranza supraestatais son estruturas e ámbitos creados para abordar problemas que non atopan resposta nos límites estatais clásicos.
Kenichi Ohmae analizara xa en O fin do Estado-nación: ascenso das economías rexionais o xurdimento de novas realidades económicas, constituídas por hinterlands máis homoxéneos que nalgúns casos facían das rexións espazos máis dinámicos e noutros creaban áreas que disolvían as fronteiras como pedras de azúcar creando novos ámbitos de relación. Tamén nos noventa, en Jihad vs. McWorld, de Benjamin R. Barber, superpoñíase esa análise económica ao xurdimento de movementos de reafirmación da identidade, nalgúns casos defensivos, como resposta ás novas realidades que a globalización ía creando.
O Club de Roma, nun traballo de prospectiva publicado en 1992 co título A primeira revolución global, analiza estas dúas tendencias, unha centrípeta e outra centrífuga, que se están a producir no mundo e conclúe dicindo: ‘O aparente conflito é o resultado da dificultade de reconciliar esas dúas tendencias no marco do actual sistema político, que está baseado de xeito ríxido sobre o modelo de Estado-nación. O que nos fai falta é unha reformulación dos niveis apropiados para a toma de decisións, co obxectivo de achegar todo o posíbel os lugares para a toma de decisións a aqueles que aproveitan ou sofren as consecuencias das mesmas‘.
Xa que logo, para cando xorde e se estende Internet, na década dos noventa, o debate xa está suscitado nestes termos. Porén, o proceso de transformación dos vínculos sociais, desde as formas vinculadas ao territorio ás propias das redes, acelerouse en progresión xeométrica o longo da última década. Este é o fenómeno que é analizado cunha precisión extraordinaria ao longo das páxinas do libro Das nacións ás redes. Os vínculos do territorio flexibilízanse e créanse redes e comunidades nas que a conexión xeográfica é nalgúns casos substituída por afinidades, intereses comúns e obxectivos partillados. O concepto de pertenza non desaparece, senón que se amplía a espazos con máis grados de liberdade. É coma se tiveramos sido até agora figuras planas vivindo nun espazo bidimensional dividido en liñas negras con ámbitos pintados de diferente cor e de súpeto tiveramos pasado a ter tres dimensións: agora somos corpos xeométricos máis amplos, con formas máis complexas. Seguimos interactuando con ese plano que nos corta, polo que seguimos adscritos ás identidades nacionais clásicas, mais gañamos en matices, en dimensións. E mesmo descubrimos vínculos que nos unen alén da pertenza ou non á mesma cor sobre o plano no que anteriormente viviamos, e que agora é un plano máis dos infinitos que podemos considerar como parte de nós mesmos.
A rede é o mecanismo que fortalece a potencia dun grupo investigador, a posición dunha empresa nos seus mercados cos seus produtos, a axenda dunha persoa ou os seus graos de relación. Recentemente estiven durante medio ano nunha universidade estadounidense na que unha parte importante do meu grao de relación persoal e até profesional convertérase en virtual. A rede formaba parte da miña vida, a rede creada convertérase en parte da miña propia identidade e eu mesmo vivía unha certa experiencia de desterritorialización. Por motivos académicos e profesionais nos anos oitenta e noventa vivín seis anos no estranxeiro. Mais o fenómeno de participación en redes referido neste libro só o puiden experimentar na vivencia deste último ano. Por que? Polo desenvolvemento dunha tecnoloxía que permite a articulación da rede en toda a súa dimensión, tecnoloxía que hai quince anos era aínda moi incipiente.
Di o profesor Innerarity, considerado por Le Nouvel Observateur como un dos vinte e cinco pensadores europeos máis importantes do século XXI, no seu ensaio A sociedade invisíbel, que os novos espazos tenden á desaparición dos centros e á formación de redes. Non se configuran xa a partir do modelo das antigas concentracións, senón que comezan a ofrecer o aspecto dunha extensa malla. Poñamos o exemplo das redes de estradas. Coñecemos unha malla de baixa densidade, radial, sempre tendente a un centro, e non pensemos só na figura radial que confluía no quilómetro cero da Porta do Sol, ou no centro en estrela que enmarca o Arco do Triunfo en París. Vaiamos máis alá no tempo e no espazo e pensemos no Imperio Romano, coa súa rede radial de vías confluíndo en Roma. O proceso de civilización, apunta Daniel Innerarity, posibelmente non sexa máis que unha creación de mallas e redes máis densas que van rompendo o carácter radial e van tecendo algo moito máis multipolar, no que a incorporación de novos nodos (novas realidades) e a creación de máis e maiores conexións de todo tipo xeran a globalización. Os chamados BRIC (Brasil, Rusia, India, China, toda Latinoamérica no seu conxunto, sen esquecer a Indonesia, os países do Golfo Pérsico e actores novos) son eses nodos novos, e o mallado de rede de todo tipo (tecnoloxías de información e comunicación, redes culturais, comercio, colaboracións académicas, corporacións empresariais, noticias, etc.) vaise espesando, diminuíndo os papeis do centro.
Este é o mundo no que vivimos. Á súa vez, permítanme algo de química en honor á miña formación previa. A enerxía de activación dos sistemas, é dicir, o esforzo que necesita un novo actor para saltar a barreira de entrada competitiva nun sector ou mercado, é cada vez menor. Como di Thomas Friedman, o mundo comeza a ser plano. Isto é, máis mallado de rede, e menos ‘costas’ e ‘pendentes’ para países e contornas que desexan entrar no sistema. E para os que traballamos desde as nosas conviccións por unha sociedade máis xusta, isto supón novas oportunidades para ese 80 % da humanidade que ficou no último século desprazado dos espazos de desenvolvemento.
Teñen razón os autores en que posiblemente isto sexa só o comezo, e deberá ser a confluencia e interacción dos novos espazos conversacionais transnacionais e os espazos económicos de ámbito similar o que faga xurdir en toda a súa dimensión as novas identidades. E nestas vai xogar un papel primordial o espazo lingüístico de comunicación, como tamén se subliña neste traballo. As estruturas políticas que xurdan destas realidades en rede non podemos aínda intuílas en toda a súa dimensión, pero todo apunta a que poden achegar unha menor dependencia do territorio e poden revalorizar os espazos de liberdade persoal e política.
Non será sinxelo. Hai temas que a priori preocúpame que non se resolvan adecuadamente nestas novas contornas. Por exemplo, a solidariedade cos máis débiles, aqueles que foron golpeados pola vida, aqueles que son protexidos por un espazo de solidariedade nas estruturas nacionais clásicas, co seu comunitarismo, e poden ser os perdedores nas novas Freedonia, ou nos espazos e redes de maior liberdade e libre adhesión das persoas, pero ausentes de mecanismos de cohesión social. É un aspecto a traballar, a construír e a artellar.
Hai tamén riscos de integrismo, de forzas medorentas ao cambio que poden, ademais, aproveitarse da estrutura reticular dun mundo en rede para golpear na liberdade e na seguranza destas novas realidades. Mais hai tamén grandes oportunidades. As identidades clásicas minorizadas, os pequenos espazos culturais e lingüísticos, poden gañar neste mundo que se crea se apostan pola rede fronte ao muro e se optan por ser un nodo máis, coas súas propias conexións internas cos que comparten esa vivencia, á súa vez abertos a outros nodos.
Na nación clásica, o risco de construírse fronte ao outro, contra a outra identidade, era moi fácil. O reafirmarse fronte a… podía fortalecer aos ollos dalgúns a identidade propia. Porén, a rede esixe abertura. Vallo máis cantas máis conexións teño, cantas máis identidades de pertenza teño, canta maior sexa a miña presenza en foros e realidades… No fondo a rede superadora do concepto clásico de nación facilita que me constrúa co outro en lugar de fronte ao outro. E se me constrúo con moitos, paso a ser nodo forte dunha retícula que me rodea, e a miña propia identidade se fortalece. Partillar faime forte e illarme debilítame.
Das nacións ás redes suscita retos, reflexións e comeza a pintar un cadro que non termina de completar, porque a día de hoxe non hai aínda resposta a moitas das reflexións que se suscitan. Irémolo vendo. Mais todo apunta a que o horizonte reticular, quizá postnacional, no que os planos das identidades e as interrelacións sexan múltiples e complexas, comeza a esbozarse. Pórlle freo á corrente de auga é baldío. Pensemos nas oportunidades, nas doses de liberdade que gañamos e na riqueza de novas realidades que imos converter en parte de nós mesmos. Analicemos os problemas, anticipémonos ás faltas e debilidades da nova realidade e tratemos de buscarlles solucións. Mais a partida pode pagar a pena. As guerras relixiosas en Occidente desapareceron e iso non significa que ninguén teña que renunciar á relixión. Poderá un mundo en rede contribuír a superar os conflitos nacionais sen que ninguén se vexa obrigado a renunciar a unha identidade e sen que ninguén teña que impor ningunha? Non impor-non impedir pode ser un logo que acompañe a un mundo en rede. É todo un desafío.
Josu Jon Imaz
Prólogo a Das nacións ás redes, de David de Ugarte, Pere Quintana, Enrique Gómez e Arnau Fuentes
Tradución propia
Para mariñeiros nós
Outra serie de curtas e sketchs impagábeis dun vello coñecido deste blogue e do blogomillo. Velaquí o penúltimo de Suso Lista.
